Prijsstijging in Nederland hoogste binnen eurozone #CBS

Het is voor het eerst sinds de meting van de HICP in 1997 gestart is, dat Nederland de sterkste prijsstijging heeft in de eurozone. In de Europese Unie was de prijsstijging alleen hoger in Hongarije en Roemenië. Gemiddeld stegen de prijzen in de Europese Unie 1,6 procent.

Prijsstijging energie het hoogst van de eurozone

De prijsstijging van energie voor verbruik in woningen is in Nederland het hoogst van de eurozone. De prijzen van energie waren in maart 2019 in Nederland 16,7 procent hoger dan een jaar eerder. In Cyprus was dat net iets minder: 12,9 procent. In België en Duitsland was de prijsstijging respectievelijk 8,8 en 4,7 procent. In Nederland stegen de prijzen het sterkst, mede als gevolg van de hogere tarieven en belastingen voor energie. In Nederland bestaat energie voor woningen voornamelijk uit elektriciteit, gas en stadsverwarming. In andere landen worden ook andere brandstoffen gebruikt, zoals huisbrandolie.

Prijsverandering energie in de eurozone (% verandering t.o.v. een jaar eerder)
land jaarmutatie
Nederland 16,7
Cyprus 12,9
Luxemburg 10,4
Finland 9,3
België 8,8
Litouwen 8,4
Italië 7,7
Slowakije 6,4
Letland 6,3
Slovenië 6,0
eurozone 5,9
Frankrijk 5,3
Duitsland 4,7
Ierland 4,6
Griekenland 4,1
Oostenrijk 4,1
Estland 3,8
Spanje 3,6
Malta 0,1
Portugal -1,5
Bron: CBS, Eurostat

Eten en drinken duurder

Ook de prijsstijging van eten en drinken in Nederland was in Nederland het sterkst in de eurozone. Voedingsmiddelen en alcoholvrije dranken in winkels waren in Nederland 3,6 procent duurder dan een jaar eerder. De stijging is bijna drie keer zo sterk als in de eurozone, waar de prijzen gemiddeld met 1,3 procent omhoog gingen. De prijzen van alcoholische dranken stegen in Nederland daarentegen minder sterk dan in de eurozone.

Niet alleen in de winkels was de prijsstijging van eten en drinken in maart 2019 hoog, ook in restaurants, cafés en kantines lagen de prijzen gemiddeld 4,7 procent hoger dan in maart 2018. Van alle landen in de eurozone was de prijsstijging alleen in Estland en Litouwen hoger. Afgelopen maand stegen deze prijzen in de eurozone gemiddeld 2,0 procent.

Prijsverandering voedingsmiddelen en alcoholvrije dranken (% verandering t.o.v. een jaar eerder)
land jaarmutatie
Nederland 3,6
Malta 3,5
Cyprus 3,2
Slowakije 3,1
Litouwen 2,4
Frankrijk 2,4
Letland 2,3
Estland 2,3
Oostenrijk 1,6
eurozone 1,3
Portugal 1,2
Luxemburg 1,2
Griekenland 1,1
België 1,0
Italië 1,0
Spanje 0,9
Finland 0,9
Duitsland 0,6
Slovenië 0,4
Ierland -0,6
Bron: CBS, Eurostat

Belastingen verhoogd

In januari 2019 steeg het lage btw-tarief van 6 naar 9 procent. Ook werden de energiebelasting en bepaalde accijnzen verhoogd. Deze belastingmaatregelen droegen bij aan de totale prijsveranderingen van goederen en diensten.

Om de theoretische bijdrage van de belastingmaatregelen te meten, berekenen het CBS en Eurostat een indexcijfer voor de consumentenprijzen zonder de invloed van veranderingen in belastingtarieven. Deze theoretische invloed is in Nederland het sterkst van alle landen in de eurozone. In welke mate de stijging van de belastingtarieven wordt doorberekend in de uiteindelijke consumentenprijzen, en welk deel van de prijsstijging dus is veroorzaakt door de belastingmaatregelen, is niet bekend.

Consumentenprijzen, maximaal effect belastingwijzigingen en overige prijsveranderingen (% verandering t.o.v. een jaar eerder)
Maximaal effect belastingwijzigingen Effect overige prijsveranderingen
Nederland 1,5 1,4
Letland 0,4 2,3
Slowakije 0,0 2,7
Litouwen 0,0 2,6
Luxemburg 0,0 2,4
België 0,2 2,0
Estland 0,1 2,1
Oostenrijk 0,0 1,7
Slovenië -0,1 1,7
Duitsland 0,0 1,4
eurozone 0,1 1,3
Frankrijk 0,1 1,2
Malta 0,3 1,0
Spanje 0,1 1,2
Finland 0,2 0,9
Italië 0,1 1
Cyprus -0,1 1,2
Ierland 0,6 0,5
Griekenland -0,1 1,1
Portugal 0,0 0,8
Bron: CBS, Eurostat

Prijsstijging vergelijkbaar over langere periode

De prijsstijging in Nederland is doorgaans vergelijkbaar met die in de eurozone. In tien jaar tijd stegen de prijzen in zowel Nederland als gemiddeld in de eurozone met 14 procent.

In de eerste maanden van 2019 lag de prijsstijging in Nederland ver boven de gemiddelde prijsstijging in de eurozone. Een dergelijke sterkere prijsstijging in Nederland is vaker voorgekomen. In de periode 2009-2018 lag de prijsstijging in Nederland in drie jaren boven het gemiddelde van de eurozone. Dat gebeurde in 2009, toen de energieprijzen in de eurozone al eerder daalden dan in Nederland. Ook in 2012 en 2013 was de prijsstijging in Nederland hoger. Toen werd het hoge btw-tarief verhoogd van 19 naar 21 procent en werden andere belastingwijzigingen doorgevoerd.

De HICP wordt volgens de Europees geharmoniseerde methode berekend, zodat de prijsontwikkeling vergeleken kan worden met andere lidstaten van de Europese Unie. De prijsindexcijfers voor de eurozone en de Europese Unie als geheel worden berekend uit de HICP’s van de afzonderlijke lidstaten.

Geharmoniseerde consumentenprijsindex (HICP) (% verandering t.o.v. een jaar eerder)
jaar maand eurozone Nederland
2009 januari 1,1 1,7
februari 1,2 1,9
maart 0,6 1,8
april 0,6 1,8
mei 0,0 1,5
juni -0,1 1,4
juli -0,6 -0,1
augustus -0,2 -0,1
september -0,3 0,0
oktober -0,1 0,4
november 0,5 0,7
december 0,9 0,7
2010 januari 0,9 0,4
februari 0,8 0,4
maart 1,6 0,7
april 1,6 0,7
mei 1,7 0,4
juni 1,5 0,2
juli 1,7 1,3
augustus 1,6 1,2
september 1,9 1,4
oktober 1,9 1,4
november 1,9 1,4
december 2,2 1,8
2011 januari 2,3 1,9
februari 2,4 2,0
maart 2,7 1,8
april 2,8 2,1
mei 2,7 2,3
juni 2,7 2,3
juli 2,6 3,2
augustus 2,5 3,2
september 3,0 3,0
oktober 3,0 2,8
november 3,0 2,6
december 2,8 2,5
2012 januari 2,7 2,9
februari 2,7 2,9
maart 2,7 2,9
april 2,6 2,8
mei 2,4 2,5
juni 2,4 2,5
juli 2,4 2,6
augustus 2,6 2,6
september 2,6 2,5
oktober 2,5 3,3
november 2,2 3,2
december 2,2 3,4
2013 januari 2,0 3,2
februari 1,9 3,2
maart 1,7 3,2
april 1,2 2,8
mei 1,4 3,1
juni 1,6 3,2
juli 1,6 3,1
augustus 1,3 2,8
september 1,1 2,4
oktober 0,7 1,3
november 0,9 1,2
december 0,8 1,4
2014 januari 0,8 0,8
februari 0,7 0,4
maart 0,5 0,1
april 0,7 0,6
mei 0,5 0,1
juni 0,5 0,3
juli 0,4 0,3
augustus 0,4 0,4
september 0,3 0,3
oktober 0,4 0,4
november 0,3 0,3
december -0,2 -0,1
2015 januari -0,6 -0,7
februari -0,3 -0,5
maart -0,1 -0,3
april 0,2 0,0
mei 0,6 0,7
juni 0,5 0,5
juli 0,5 0,8
augustus 0,4 0,4
september 0,2 0,3
oktober 0,4 0,4
november 0,1 0,4
december 0,3 0,5
2016 januari 0,3 0,2
februari -0,1 0,3
maart 0,0 0,5
april -0,3 -0,2
mei -0,1 -0,2
juni 0,0 -0,2
juli 0,2 -0,6
augustus 0,2 0,1
september 0,4 -0,1
oktober 0,5 0,3
november 0,6 0,4
december 1,1 0,7
2017 januari 1,7 1,6
februari 2,0 1,7
maart 1,5 0,6
april 1,9 1,4
mei 1,4 0,7
juni 1,3 1,0
juli 1,3 1,5
augustus 1,5 1,5
september 1,6 1,4
oktober 1,4 1,3
november 1,5 1,5
december 1,3 1,2
2018 januari 1,3 1,5
februari 1,1 1,3
maart 1,4 1,0
april 1,2 1,0
mei 2,0 1,9
juni 2,0 1,7
juli 2,2 1,9
augustus 2,1 1,9
september 2,1 1,6
oktober 2,3 1,9
november 1,9 1,8
december 1,5 1,8
2019 januari 1,4 2,0
februari 1,5 2,6
maart 1,4 2,9
april

 


Titel: Prijsstijging in Nederland hoogste binnen eurozone
Datum: 2019-04-17 13:00:00
Publisher: CBS
Je kunt dit artikel ook bij de bron bekijken.