Gemeenten te afwachtend met échte klimaatactie: ‘Voor het milieu is het hoog tijd voor ambtelijke ongehoorzaamheid’

Persbericht, november 2019 – Nederlandse gemeenten hebben een prachtige kans om verduurzaming te versnellen, maar laten flinke steken vallen. Ze laten hun oren te veel hangen naar het Rijk en de multinationals, en nemen te weinig zelf de regie. Daarmee verspillen ze niet alleen tijd en geld, maar missen ze ook kansen om met verduurzaming hun lokale economie te versterken, hun autonomie te vergroten en hun grip op nutsvoorzieningen te heroveren.

– lees verder onder het plaatje –

vergroen je gemeente nu‘Het milieu laat zich niet polderen. Nederland is vooral koploper in greenwashing, als het op papier maar klopt’, aldus Notenbomer, auteur van het boek Vergroen je gemeente nu. (aff.link). Alle middelen om milieuvriendelijk én comfortabel te leven zijn volgens hem voorhanden, maar veel gemeenten blijven nu hangen in praten, regels en politieke spelletjes. Of ze klampen zich vast aan dure stokpaardjes zoals waterstof en gasloos. Burgers en ondernemers met groene ideeën worden warm ontvangen en vervolgens doodgeknuffeld: hun plannen worden afgewezen omdat regels en processen de uitvoering in de weg staan. Dat kan zo niet langer, vindt Notenbomer: ‘Als we werk willen maken van een beter milieu, dan moeten goede lokale ideeën en innovaties meer kansen krijgen. Nu worden regels vooral gebruikt om het huidige systeem in stand te houden, ten faveure van grote institutionele spelers’.

Meer initiatief

Notenbomer helpt gemeenten om sneller te verduurzamen. Voor zijn boek Vergroen je gemeente nu sprak hij met meer dan vijftig ervaringsdeskundigen over de rol van gemeenten bij verduurzaming. ‘Inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties, experts en bestuurders zijn het er vrijwel unaniem over eens dat gemeenten sneller kunnen verduurzamen, als ze hun eigen organisatie en hun gedrag aanpassen. Gemeenten krijgen nu de regie in de schoot geworpen, maar tonen te weinig leiderschap. Ze zijn vooral aan het managen’.

– lees verder onder de trailer –

Stop met praten

In zijn boek beschrijft Notenbomer de valkuilen waar gemeenten keer op keer intrappen. Dit resulteert in dure en milieubelastende keuzes en adhocbeleid. Notenbomer noemt gasloos duur perfectionisme, biomassa slecht voor het klimaat en onze gezondheid en de energietransitie vooral een armoedeval. En dat terwijl verduurzaming in zijn ogen juist geweldige kansen biedt om de regionale economie langdurig te versterken: ‘Creëer kansen voor je eigen inwoners en ondernemers om mee te doen. Maak duurzaamheid tastbaar en bied mensen een handelingsperspectief. Neem de Duitse gemeente Saerbeck. Daar kochten de inwoners samen met de gemeente een lap grond, hield men grote projectontwikkelaars en energiereuzen buiten de deur en ontwikkelde men een grootschalig duurzaam energiepark. Niet alleen uit milieuoverwegingen, maar ook om de (financiële) toekomst van hun kinderen veilig te stellen. Het kleine dorp produceert inmiddels veel meer stroom dan de inwoners zelf verbruiken, super!’

Ambtelijke ongehoorzaamheid

Volgens Notenbomer zijn Nederlandse gemeenten te braaf. Ze zijn vooral een uitvoeringsorgaan van het Rijk en zijn gevoelig voor de goed gevulde zakken van grote investeerders. Grond, nutsvoorzieningen en data komen voor spotprijzen in handen van (internationale) consortia. Die profiteren, de regio verarmt. Het is tijd voor wat meer ambtelijke ongehoorzaamheid. Veel ambtenaren en bestuurders smachten naar actie, maar lopen vast in hun eigen bureaucratie. Notenbomer: ‘Gemeenten hebben jarenlang braaf aan de leiband van anderen gelopen. Nu is het de hoogste tijd dat ze zelf de regie nemen en opkomen voor hun eigen inwoners. Binnen de bestaande regelgeving is er veel meer mogelijk dan ze beseffen. En soms moeten de regels maar aangepast worden, want innovatie past meestal niet binnen de bestaande kaders. Stop met praten en managen, toon meer lef en leiderschap en werk beter samen met inwoners en ondernemers. Samen verduurzaam je zoveel sneller.’

Vergroen je gemeente nu (ISBN 9789461263698) verschijnt 15 november 2019 en is te koop voor 34,50 euro, onder andere bij bol.com. (aff.link)

Opstelten. Een leven in het Openbaar Bestuur